Wspinaczka na ściance — pierwszy raz, czego się spodziewać

Na ściance wspinam się od sześciu lat, głównie na GravitONie we Wrocławiu (najbliżej domu, więc raz-dwa razy w tygodniu po pracy), z weekendowymi wypadami w Jurę Krakowsko-Częstochowską od kwietnia do października. Mam już za sobą fazę „chcę być Adamem Ondrą” (rok pierwszy, bolesne palce, zerwana taśma A2 — polecam nie powtarzać), fazę „kupuję każdy nowy model butów” (rok drugi, kosztowna i bezsensowna) i jestem teraz w fazie „w sumie wystarczy, że wbiję się we flash 5b i pomęczę projekty 6a”. Z mojego doświadczenia ścianka to jeden z najprostszych sportów do zaczęcia w Polsce — nie potrzebujesz sprzętu, terenu ani znajomych z zajawką, wchodzisz z ulicy w trampkach, płacisz 30-40 zł i już wisisz. Niżej masz wszystko, co chciałbym wiedzieć przed swoim pierwszym razem na GravitONie w 2019 roku.

Czego się spodziewać po pierwszym wejściu

Pierwsze 30 minut na ściance bouldering: euforia (ruszasz całe ciało, czujesz się jak małpa), drugie 30 minut: zaczynasz się męczyć w przedramionach tak, że nie zaciskasz dłoni na pełnej kawy w drodze do szatni. Tak wygląda u 90% nowicjuszy, mnie też tak rozłożyło. Wspinaczka jest myląca, bo wygląda jak siłownia (silne ramiona, plecy), a w praktyce wykańcza cię „pampa” w przedramionach — flexor digitorum, który trzyma chwyty. Trening, którego nie znałeś z innych dyscyplin. Po pierwszym razie boli wszystko: barki, plecy, palce, nawet mięśnie ud (bo wspinaczka to w 60% nogi, jeśli wspinasz się dobrze).

Druga rzecz, której się nie spodziewałem: strach z wysokości. Nie z tej, jaką masz na drabinie do strychu, tylko z trzech metrów boulderowych. Jak pierwszy raz idziesz na top problemu i masz zeskoczyć na materace — czaszka mówi „nie ma mowy”. Po dwóch-trzech sesjach mija. Po sześciu latach spadam z 5 metrów na materac i zastanawiam się, czy zdążę zjeść kanapkę przed kolejną próbą.

Bouldering czy lina — co wybrać na start

To pierwsze pytanie, na które trzeba odpowiedzieć w recepcji. Bouldering: niskie ściany do 4-5 metrów, bez liny, lądujesz na grubych materacach, drogi krótkie (5-12 chwytów), za to intensywne. Lina (sport climbing): wysokie ściany 12-18 metrów, asekuracja (ktoś trzyma cię od dołu na linie z autoblokiem albo klasycznym przyrządem), drogi długie (40-60 ruchów), wytrzymałościowe.

Z mojego doświadczenia: zacznij od boulderingu, bo nie potrzebujesz partnera. Wchodzisz sam o 19 we wtorek, wspinasz się przez półtorej godziny, wychodzisz. Lina wymaga drugiego człowieka, który umie asekurować — czyli musisz mieć znajomego ze ścianki albo zrobić kurs asekuracji (zwykle 150-250 zł, 2-3 godziny zajęć, kończy się egzaminem i kartą partnerską obiektu). Jak chcesz wspinać się rzadko, raz w miesiącu — bouldering jest prostszy logistycznie. Jak chcesz progresować długoterminowo i wspinać się w skałach, zrobisz i tak obie rzeczy. Więcej o powodach, dla których w ogóle opłaca się rozkręcić ten temat, opisałem osobno — wspinaczka jako hobby długoterminowe ma swoje plusy, których nie zauważasz na pierwszym treningu.

System kolorów — jak to czytać

Każdy ośrodek ma swoją skalę i kolory taśm, ale logika jest podobna. Na GravitONie i większości polskich ścian używa się skali francuskiej (5a, 5b, 5c, 6a, 6a+, 6b, 6b+ itd. dla liny) albo Fontainebleau (V0, V1, V2 dla boulderingu, czasem przeliczane na 4, 5, 6a). Kolor taśmy zwykle koduje trudność — żółty/zielony to początek (4-5b), niebieski/czerwony środek (5c-6b), czarny/biały zaawansowany (6c+ wzwyż). Pamiętaj: musisz dotykać tylko chwytów w jednym kolorze, stopnie też (chyba że ośrodek dopuszcza wszystko na nogi — wtedy jest ikonka „opens feet” przy starcie drogi).

Po pierwszej sesji „flashujesz” (przechodzisz z marszu) drogi 4 i 5a, czasem 5b. Po roku regularnych sesji 2 razy w tygodniu — flash 5c, projekty na 6a. U mnie 6a+ wszedł po jakichś 3 latach, 6b czasami daję, ale nie konsekwentnie. To są normalne tempa, jeśli traktujesz to weekendowo. Zawodnicy są klasy wyżej, ale żyją tym 5 razy w tygodniu z trenerem.

Co kosztuje, co wypożyczyć

Sprzęt na pierwsze 5-10 sesji: nic nie kupuj. Naprawdę. Buty wypożyczone wystarczą — będą uniwersalne (zwykle Scarpa Origin albo La Sportiva Tarantulace), niespecjalnie wygodne, ale do 5b w zupełności. Uprząż wypożyczona też. Jedyna rzecz, którą bierzesz od razu — magnezja (proszek albo bryłka) z workiem. 50-80 zł, schodzi pół roku. Jak po 10 sesjach widzisz, że wracasz — wtedy własne buty (próg wejścia 350-450 zł, modele typu La Sportiva Tarantula, Scarpa Origin, Black Diamond Momentum). Własna uprząż 250-400 zł. Buty kupowane na pierwszą wspinaczkę często okazują się złym rozmiarem — w wypożyczalni wymierzysz, czego naprawdę chcesz.

Czego unikać w pierwszym miesiącu

Trzy rzeczy, które zrobiłem źle:

• Wisienie na fiszerach (campusowanie) — w pierwszym miesiącu nie ma. To rwie taśmy A2 w palcach. Moja zerwana taśma kosztowała 4 miesiące przerwy. Trening palców zaczyna się po roku regularnej wspinaczki, nie wcześniej.
• Próbowanie tylko trudnych dróg na siłę — uczysz się techniki na łatwych, nie na maksach. Pierwszy miesiąc rób objętość: 8-15 dróg w sesji w zakresie 4-5b, dopiero potem podchodź do projektu.
• Pomijanie rozgrzewki — przyszedłeś po pracy, chcesz się wspinać, nie skakać przez skakankę. Ale 5 minut mobilizacji nadgarstków, ramion i barków to różnica między „bolą mnie palce trzy dni” a „następna sesja w środę”.

Społeczność — efekt uboczny, którego nie planowałeś

Ścianka działa inaczej niż siłownia. Na siłowni mijasz ludzi w słuchawkach. Na ściance po dwóch tygodniach gadasz z kimś, bo zwykle ktoś rzuca beta („spróbuj tę nogę na lewo, łatwiej idzie”), wymieniasz pomysły, dzielisz się buldogiem-projektem przez 40 minut. Z trzech moich obecnych dobrych znajomych dwóch poznałem na GravitONie. To trochę jak speedcubing meeting tylko bez stoperów i z pampą zamiast adrenaliny. Z jednym z nich pojechaliśmy potem na canyoning do Słowenii w dolinę Sočy — sport, do którego dochodzisz, jak ścianka przestaje wystarczać.

Pierwszy raz na ściance to mała inwestycja — 60-70 zł, dwie godziny czasu, jeden T-shirt do prania. Po sześciu latach mogę powiedzieć, że to jeden z lepszych wyborów hobby, jakie zrobiłem. Może u ciebie zadziała tak samo, może nie — ale to próg, który nie kosztuje, więc czemu nie sprawdzić.